Skip to content

Delitto d’onore, czyli o zabójstwie honorowym

Kwiecień 11, 2013

Plakat promujący film "Rozwód po włosku" w reż. Pietro GermiDelitto d’onore przez niemal równe pół wieku było pozostałością faszystowskiego Kodeksu Rocco (obowiązującego od 1 czerwca 1931). Jego art. 587 Codice Penale brzmiał:

Kto powoduje śmierć małżonka, córki lub siostry, działając odkrywszy ich bezprawne pożycie (dokładnie: bezprawny związek cielesny) i w stanie gniewu powodowanego obrazą honoru jego lub rodziny, podlega karze pozbawienia wolności od trzech do siedmiu lat. Taka sama kara ma zastosowanie do każdej osoby, która w takich samych okolicznościach, powoduje śmierć osoby pozostającej w bezprawnym pożyciu z małżonkiem, córką lub siostrą.”

Była to kara o jedną trzecią mniejsza od przewidywanej za zabójstwo z innych pobudek. Należy zauważyć, że przepis dotyczył zabójstwa zarówno ewentualnego kochanka, jak i członka rodziny, który z tym kochankiem oddawał się uciechom cielesnym. W doktrynie prawa włoskiego brzmienie przepisu tłumaczono brakiem niskich pobudek, uzasadnionym stanem wzburzenia, a przede wszystkim niższą niż przy innych zbrodniach społeczną szkodliwością czynu. Warto podkreślić, że w interpretacji przepisu istniało wręcz domniemanie zasadności stanu gniewu.

Z upływem lat rosła niechęć do brzmienia ustawy karnej i podejmowano próby zmiany lub uchylenia art. 587. 6 lutego 1968 włoski minister sprawiedliwości Oronzo Reale w wystąpieniu przed Izbą Deputowanych zaproponował zniesienie instytucji zabójstwa „z powodów honoru”. Złożony niedługo później przez Giuliano Vassalli projekt nowelizacji Kodeksu Karnego zawierał propozycje ministra, jednak nie zostały one nigdy zrealizowane. Było to spowodowane zarówno sytuacją polityczną i rychłym upływem kadencji, jak i wciąż istniejącą ogólną akceptacją obowiązującego stanu prawnego.

W 1969 Sąd Konstytucyjny zakwestionował konstytucyjność art. 559 c.p., ze względu na jego treść przewidującą obrazę honoru jedynie przez cudzołożącą kobietę (wyrok nr 126 z 19 grudnia 1968).

Był to pierwszy krok w stronę usunięcia zapisu i zlikwidowania instytucji delitto d’onore. Jednak dopiero rewolucja obyczajowa lat 70, która przyniosła zmiany kodeksu rodzinnego w 1975 roku, uchwalenie przepisów dotyczących rozwodu oraz aborcji, doprowadziła do uchylenia art. 559 ustawą nr 442 z 5 sierpnia 1981. Tą samą ustawą uchylono przepisy dotyczące tzw. matrimoni oriparatore, o której napiszę w jednym z następnych wpisów.

Warto zauważyć, że problem honorowego zabójstwa nie był uregulowany w prawie polskim. Instytucję można w pewnym stopniu (na gruncie podłoża ideologicznego) odnieść do instytucji pojedynku, uregulowanego w polskim kodeksie karnym z 1932. Wyraźnie anachroniczne nawet na tamte czasy brzmienie art. 238: „kto w pojedynku zabija człowieka albo zadaje mu uszkodzenie ciała podlega karze więzienia do lat 5 lub aresztu„. W tym czasie we Włoszech samo podjęcie pojedynku było penalizowane.

Reklamy

From → Prawo karne

Dodaj komentarz

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s

%d blogerów lubi to: